درختان جنس Pistacia از منابع طبیعی ترکیبات ترپنی هستند. یکی از این ترکیبات، آلفاپینن (α-pinene) است که در پژوهشهای آزمایشگاهی بهدلیل اثرات احتمالی ضدالتهابی بررسی شده است. پرسش مهم این است که آیا این ترکیب از مرحله آزمایشگاه به مطالعه انسانی در بیماریهای رودهای رسیده است؟
کارآزمایی آلفاپینن در کولیت اولسراتیو
در یک مطالعه تصادفی، دوسوکور و کنترلشده با دارونما که در سال ۲۰۲۵ منتشر شد، کپسول آلفاپینن مشتق از Pistacia kurdica بهعنوان درمان کمکی در کنار داروهای معمول بیماران مبتلا به کولیت اولسراتیو خفیف تا متوسط بررسی شد. دوز مطالعه ۲۰۰ میلیگرم در روز و مدت مداخله دو ماه بود. از ۸۲ فرد غربالشده، ۵۶ نفر مطالعه را کامل کردند.
نتایج چه بودند؟
پس از دو ماه، امتیاز شاخص بالینی SCCAI در گروه آلفاپینن نسبت به گروه دارونما بهتر بود و کیفیت زندگی نیز در برخی حوزهها بهبود نشان داد. بااینحال، تفاوت معنیداری میان دو گروه در ESR و CRP مشاهده نشد. بنابراین نتیجه اصلی مطالعه بیشتر به بهبود برخی علائم و کیفیت زندگی مربوط است، نه اثبات کاهش التهاب سیستمیک با این دو نشانگر.
آیا میکروبیوم روده بررسی شد؟
خیر؛ این کارآزمایی ترکیب میکروبیوم، تنوع باکتریایی، اسیدهای چرب کوتاهزنجیر یا شاخصهای مستقیم سد مخاطی را اندازهگیری نکرد. بنابراین نمیتوان از آن نتیجه گرفت که آلفاپینن با تغییر میکروبیوم روده اثر کرده است. برای اثبات چنین سازوکاری باید نمونه مدفوع، متابولیتهای میکروبی و نشانگرهای سد روده در مطالعات آینده بررسی شوند.
محدودیتها و احتیاط
- تعداد افرادی که مطالعه را کامل کردند محدود بود و دوره مداخله فقط دو ماه طول کشید.
- ESR و CRP بین گروهها تفاوت معنیدار نداشتند.
- نتایج یک کپسول استاندارد آلفاپینن را نمیتوان به مصرف صمغ، مغز یا فرآوردههای خام پسته وحشی تعمیم داد.
- این مطالعه مجوز خوددرمانی یا قطع داروهای کولیت نیست؛ مصرف مکمل باید با پزشک معالج هماهنگ شود.
جمعبندی
این کارآزمایی یک شاهد انسانی اولیه درباره آلفاپینن مشتق از Pistacia kurdica در کولیت اولسراتیو فراهم میکند. بهبود برخی علائم و کیفیت زندگی امیدوارکننده است، اما نبود تغییر معنیدار ESR و CRP و بررسینشدن میکروبیوم نشان میدهد برای شناخت اثر واقعی و سازوکار آن به پژوهشهای بزرگتر و طولانیتر نیاز داریم.
منبع اصلی:
Malekpour H, Abazarikia A, Mahmoudi L, Qobadighadikolaei R, Farrokhian A, et al. A Randomized, Placebo-Controlled Study Investigating the Impact of α-pinene on Symptom Relief, Quality of Life and Inflammatory Markers in Individuals with Ulcerative Colitis. Jundishapur Journal of Natural Pharmaceutical Products. 2025;20(1):e158147. DOI: 10.5812/jjnpp-158147.
این مطلب آموزشی است و جایگزین درمان استاندارد کولیت اولسراتیو نیست. داروهای تجویزی را بدون نظر پزشک تغییر ندهید.